อวยชัย :: โปรไฟล์

บล็อก

ชื่อ บล็อก : แผนชุมชน
เนื้อหา บล็อก :

 

กระบวนการจัดทำแผนชุมชน

ความหมายของแผนชุมชน

ความหมายของแผนชุมชนคือ ผลของการบริหารจัดการให้ชุมชน เรียนรู้จนสามารถกำหนดเป้าหมายด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของคนทั้งชุมชน  ให้ร่วมกันคิด  ตัดสินใจ   นำแนวทางไปใช้ในการดำรงชีวิตของคนในชุมชน  ทั้งระดับครอบครัวและชุมชนเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในอนาคต     โดยกำหนดเป็นกิจกรรมโครงการในลักษณะที่ชุมชนทำได้เองทันทีด้วยความสามารถและศักยภาพของชุมชน  หรืออาศัยความสามารถร่วมกันกับหน่วยงานสนับสนุนอื่น ๆ ในการดำเนินการร่วมกันหรืออาจยกให้เป็นภาระของหน่วยงานภายนอกชุมชนเป็นผู้ดำเนินการ ในกิจกรรม/โครงการ ที่เกินขีดความสามารถของชุมชน เพื่อผลการพัฒนา ป้องกันและแก้ไขปัญหาของชุมชนสู่จุดมุ่งหมายของการเป็นชุมชนที่เข้มแข็ง  อยู่เย็น  เป็นสุข

                ความจำเป็นที่ต้องให้ความสำคัญกับแผนชุมชน  เพราะเป็นกระบวนการเสริมสร้างการเรียนรู้ของคนในชุมชน  ทำให้รู้จักตัวตนของตนเองและชุมชน สร้างพลังความสามัคคีในชุมชนทำให้ชุมชนใช้ประสบการณ์และความรู้ร่วมกันกำหนดทิศทาง แนวทางการพัฒนาชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ    สามารถดำเนินการเพื่อตอบสนองความต้องการ เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสถานการณ์     มีกระบวนการแก้ไขปัญหาที่สาเหตุของปัญหามีเป้าหมายความสำเร็จที่ชัดเจน เชื่อมโยงรองรับนโยบายการพัฒนาของประเทศ และกำหนดระยะเวลาเพื่อความสำเร็จของเป้าหมายในการดำเนินการได้   ทั้งยังใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาและการเชื่อมประสานภาคีการพัฒนา  ทั้งภาครัฐบาลและเอกชนในการสนับสนุนงบประมาณและวิชาการ หรืออื่น ๆ ได้ด้วย

เป้าหมายของการจัดกระบวนการแผนชุมชน     เพื่อเสริมสร้างให้คนในชุมชนมีความสามารถในการบริหารจัดการตนเองและชุมชนได้   มีขั้นตอนสำหรับการทำงานเพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชน  มีลักษณะรายละเอียดโครงการ/กิจกรรมที่ชุมชนปฏิบัติได้ด้วยความสามารถและศักยภาพของคนในชุมชนเอง  โดยพึ่งพาภายนอกให้น้อยที่สุด มีหลักมีแนวทางในการปฏิบัติงานให้เกิดผลตามเป้าหมายคือ ชุมชนพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน  หรือแม้กระทั่งสามารถนำเสนอแผนต่อหน่วยงานและรับการสนับสนุน  งบประมาณ  วิชาการหรือเรื่องอื่นใด  ในส่วนที่เกินความสามารถของชุมชนเพื่อใช้ดำเนินกิจกรรมให้บรรลุวัตถุประสงค์

กระบวนการจัดทำแผนชุมชน  5  ขั้นตอน

ขั้นตอนที่ 1 เตรียมความพร้อมชุมชน    เพื่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกันของทีมทำงานในชุมชน

              ประชุม/พูดคุย/แลกเปลี่ยน ทำความเข้าใจร่วมกันในทีมงาน

              เตรียมข้อมูลชุมชน (จปฐ กชช.2ค ข้อมูลศักยภาพชุมชน บัญชีครัวเรือน ฯลฯ)

              ประมวลสภาพชุมชนเบื้องต้น    แนวนโยบายแห่งรัฐ / ยุทธศาสตร์อยู่ดีมีสุข

              ทำความเข้าใจเกี่ยวกับ แนวคิด วิธีการ ขั้นตอน การจัดกระบวนการแผนชุมชน ประโยชน์ของแผนชุมชน  คุณภาพแผนชุมชน (6 ตัวชี้วัด)

              เตรียมการจัดเวทีประชาคม (จำนวนเวทีประชาคม / ผู้เข้าร่วม /บทบาทของผู้เข้าร่วม)

              แผนปฏิบัติการของทีมแกนนำเพื่อจัดกระบวนการแผนชุมชน

 

ผลลัพธ์ของขั้นตอนที่ 1 : ทีมงานทำแผนชุมชนมีความเข้าใจและพร้อมจัดกระบวนการแผนชุมชน

 

ขั้นตอนที่ 2 การวิเคราะห์ข้อมูล การเรียนรู้ตนเองและชุมชน เพื่อให้เกิดความเข้าใจสภาพชุมชนในปัจจุบัน

              เรียนรู้ประวัติความเป็นมาของชุมชน     ตั้งคำถามกระตุกใจเพื่อการเรียนรู้

              สำรวจ / วิเคราะห์เรียนรู้ข้อมูลชุมชนวิเคราะห์ข้อมูลชุมชน อาทิ จปฐ. กชช.2ค บัญชีครัวเรือน ข้อมูลศักยภาพชุมชน  วิเคราะห์ผลกระทบที่มีต่อชุมชนจากการเปลี่ยนแปลงภายนอกในทุกระดับ (ประเทศ โลก) และทุกมิติ (เศรษฐกิจ สังคม การเมือง)

              วิเคราะห์สภาพชุมชน (จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค) เพื่อรู้ศักยภาพของตนเองและชุมชน                 รู้โอกาสในการพัฒนา และรู้ข้อจำกัด

              วิเคราะหสภาพปัญหาและหาสาเหตุของปัญหาของชุมชน แนวโน้ม ผลที่จะเกิดขึ้นกับชุมชนในอนาคต

 

ผลลัพธ์ของขั้นตอนที่ 2 : ชุมชนมีความเข้าใจในสภาพและศักยภาพของตนเอง

 

 

ขั้นตอนที่ 3 กำหนดวิสัยทัศน์และทิศทางการพัฒนา ได้เป้าหมายและทิศทางการพัฒนาของหมู่บ้าน มองเห็นอนาคต สะท้อนถึงตัวตนที่ต้องการจะเป็นใน 5 – 10 ปีข้างหน้า

              กำหนดเป้าหมายการพัฒนาหมู่บ้าน (วิสัยทัศน์) และทิศทางการพัฒนาตามศักยภาพของหมู่บ้าน

              กำหนดการพัฒนาอาชีพและแหล่งรายได้เพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนตามศักยภาพชุมชน และกลไกการตลาด

              กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา   กำหนดประเด็นหลักในการพัฒนาตามยุทธศาสตร์

              กำหนดเป้าหมายการพัฒนาตามประเด็นหลัก

              กำหนดวิธีการพัฒนาตามประเด็นหลัก เพื่อทำให้บรรลุยุทธศาสตร์

ผลลัพธ์ของขั้นตอนที่ 3 : มีเป้าหมายและทิศทางการพัฒนาหมู่บ้าน

 

ขั้นตอนที่ 4 กำหนดแผนงาน/โครงการ โดยมีการจัดประเภทของกิจกรรม การจัดลำดับความสำคัญ รวมถึงการประชาพิจารณ์แผนชุมชน เพื่อให้ได้แผนชุมชนที่เป็นของชุมชนอย่างแท้จริง สามารถนำไปใช้ประโยชน์

และนำไปสู่การบรรลุวิสัยทัศน์ที่วางไว้

              กำหนดแผนงาน/โครงการ โดยพิจารณาจากอัตลักษณ์ของชุมชน

              กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา     ศึกษายุทธศาสตร์อยู่ดีมีสุขเป็นแนวทางประกอบ

              พิจารณากำหนดโครงการ/กิจกรรม เพื่อให้บรรลุยุทธศาสตร์การพัฒนาด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

              แยกประเภทโครงการ/กิจกรรม (ทำเอง ทำร่วม ทำให้)

              จัดลำดับความสำคัญของโครงการ/กิจกรรม ร่างแผนชุมชน     ประชาพิจารณ์แผนชุมชน

ผลลัพธ์ของขั้นตอนที่ 4 : แผนงาน/โครงการ เพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนา

 

ขั้นตอนที่ 5 ปฏิบัติการตามแผนชุมชน เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนตามแผนชุมชน

              จัดตั้งคณะทำงานปฏิบัติตามแผนชุมชน (เพื่อรับผิดชอบโครงการ/กิจกรรมตามยุทธศาสตร์อยู่ดีมีสุข/กิจกรรมทำเอง/กิจกรรมทำร่วม/กิจกรรมขอรับการสนับสนุน)

              จัดองค์กรสำหรับรับผิดชอบการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์/โครงการ/กิจกรรม

              จัดระบบการบริหารจัดการเพื่อการพัฒนาของชุมชน    ประสานภาคีการพัฒนา/หน่วยสนับสนุน

              วางแผนกำหนดรูปแบบการติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตามแผนชุมชน

ผลลัพธ์ของขั้นตอนที่ 5 : การขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนตามแผนชุมชน

                อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ขาดไม่ได้คือการประเมินผลในทุกระยะ เพื่อจะได้ปรับการทำงานให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนอย่างแท้จริง และมีการปรับแผนชุมชนอย่างเป็นระบบ ตามความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละห้วงเวลา                                  

ตัวชี้วัดคุณภาพแผนชุมชนและการใช้ประโยชน์

ตัวชี้วัดคุณภาพแผนชุมชน  ประกอบด้วย 6 ตัวชี้วัด  ดังนี้

                   1. ใช้ข้อมูลพื้นฐาน จปฐ. กชช.2ค และ/หรือ ข้อมูลบัญชีรับ-จ่าย ครัวเรือน ร่วมในการวิเคราะห์ และจัดทำแผนชุมชนร้อยละ 70 ขึ้นไป

                   2. ตัวแทนครัวเรือนในชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนมากกว่าร้อยละ 70 ของครัวเรือนทั้งหมด

                   3. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีส่วนร่วมในการจัดทำแผนชุมชนตั้งแต่ต้น

                   4. มีแผนชุมชนเป็นลายลักษณ์อักษร

                   5. มีกระบวนการจัดทำแผนชุมชนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงโดยมีแผนงาน/โครงการสอดคล้องกับยุทธศาสตร์อยู่ดีมีสุข

                   6. มีกิจกรรมพึ่งตนเอง (ทำเอง) อย่างน้อยร้อยละ 30 ของกิจกรรมในแผนชุมชนและมีการปฏิบัติ ได้จริง  30  %  ของกิจกรรมพึ่งตนเอง
 

 

 

ระบบรับรองมาตรฐานแผนชุมชน

ความหมาย C  กิจกรรมหรือกระบวนการ(ประเมิน)เพื่อตรวจสอบและรับรองแผนชุมชน  โดยการประเมินตามมาตรฐานแผนชุมชนที่กำหนดขึ้นโดยใช้ระบบมาตรฐานของประเทศไทยเป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบและโดยการมีส่วนร่วมของภาคราชการ ภาคเอกชนที่ดำเนินการส่งเสริมกระบวนการแผนชุมชน

มาตรฐานแผนชุมชน ประกอบด้วย  5  ตัวชี้วัดได้แก่

                1.ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  (การจัดทำแผนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง)  20  คะแนน พิจารณาจากประเด็น ดังนี้

                1.1การพึ่งพาตนเอง หมายถึง มีกิจกรรมในแผนชุมชนที่แสดงให้เห็นถึงความต้องการพึ่งพาตนเองของหมู่บ้าน/ชุมชนหรือมีเป้าหมายดำเนินการเพื่อให้หมู่บ้าน/ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้

                1.2 มีกิจกรรมที่มีลักษณะเป็นการช่วยเหลือซึ่งกันและกันของคนในชุมชน

                1.3 มีกิจกรรมส่งเสริมให้คนในหมู่บ้านเก็บออมเงินในรูปแบบต่าง ๆ

                1.4 ภูมิคุ้มกันชุมชน  หมายถึง  มีกิจกรรมสร้างการเรียนรู้เพื่อให้คนในหมู่บ้านรู้และเข้าใจสถานการณ์/ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นและอาจส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของคนในชุมชนและมีกิจกรรมเพื่อป้องกันหรือบรรเทาผลกระทบเหล่านั้น

                1.5 ภูมิปัญญาชาวบ้าน  หมายถึง  มีกิจกรรมแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาหมู่บ้านที่ใช้ความรู้หรือภูมิปัญญาท้องถิ่น

                1.6  อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชน  หมายถึง  มีกิจกรรมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชน

                2.การมีส่วนร่วม  คะแนน  20  คะแนน  พิจารณาจากประเด็น  ดังนี้

                2.1 การมีส่วนร่วมของคนในหมู่บ้าน

                2.2 การมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ  องค์กรเอกชนและองค์กรพัฒนาเอกชนในกระบวนการจัดทำแผนชุมชนของหมู่บ้าน

                2.3  ลักษณะของการมีส่วนร่วม ได้แก่ ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ กิจกรรม  วิเคราะห์ ดำเนินงาน  ติดตามประเมินผลและใช้ประโยชน์

                3.กระบวนการเรียนรู้  คะแนน  25  คะแนน ให้พิจารณาประเด็นดังต่อไปนี้

                3.1 ใช้เวทีประชาคมในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างคนในหมู่บ้านและถ่ายทอดความรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน

                3.2 มีการทบทวนและจัดการความรู้กระบวนการจัดทำแผนของหมู่บ้าน/ชึมชนเพื่อปรับปรุงให้แผนชุมชนมีประสิทธิภาพ

                4.การใช้ประโยชน์  คะแนน  25  คะแนน  ให้พิจารณาจำนวนกิจกรรมตามแผนชุมชนที่สามารถนำมาปฏิบัติได้จริง  โดยจำแนกเป็น  3  ส่วนคือ

                4.1 จำนวนกิจกรรมที่หมู่บ้าน/ชุมชนดำเนินการเอง

                4.2  จำนวนกิจกรรมที่หมู่บ้าน/ชุมชนดำเนินการร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ

                4.3  จำนวนกิจกรรมที่หมู่บ้าน/ชุมชนจะต้องให้หน่วยงานต่าง ๆ ดำเนินการให้ทั้งหมด

          5.รูปเล่มของแผนชุมชน(โครงสร้างของแผน)  คะแนน  10  คะแนน  ให้พิจารณาองค์ประกอบของแผนชุมชน  ดังนี้

                5.1  มีข้อมูลแสดงประวัติ/ความเป็นมาของหมู่บ้าน/ชุมชน

                5.2  มีข้อมูลแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของหมู่บ้าน/ชุมชนและหรือสภาพปัญหาที่หมู่บ้านชุมชนประสบอยู่

                5.3  มีข้อมูลแสดงแนวทางแก้ไข/การพัฒนาของหมู่บ้าน

                5.4 มีกิจกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาและพัฒนาหมู่บ้าน/ชุมชนจัดเป็น  2  กลุ่ม  คือ

                5.4.1)จัดกลุ่มตามลักษณะการดำเนินกิจกรรมคือ หมู่บ้าน/ชุมชนดำเนินการเองทั้งหมด หมู่บ้านดำเนินการร่วมกับหน่วยงานต่างๆ และหมู่บ้านขอให้หน่วยงานสนับสนุนและดำเนินการทั้งหมด

                5.4.2)จัดกลุ่มตามประเภทของกิจกรรม คือ  กิจกรรมทางเศรษฐกิจ  กิจกรรมทางสังคม  และวัฒนธรรม  และกิจกรรมทางสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ

                5.5)  มีการปรับปรุงแผนชุมชนอย่างน้อยปีละ  1  ครั้ง

หน่วยงานรับรองมาตรฐานแผนC คณะกรรมการรับรองมาตรฐานแผนชุมชนจังหวัด  ประกอบด้วยผู้แทนส่วนราชการที่เกี่ยวข้องกับประชาชน ภาคเอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสถาบันการศึกษา  จำนวน  11-15  คน

คำสำคัญ(Keyword):
แผนชุมชน
 

ความคิดเห็นต่อบล็อกนี้

 Page [1]  

ยังไม่มีความคิดเห็นใน บล็อกนี่
 Page [1]  

กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย
ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ อาคาร B ชั้น 5 ถนนแจ้งวัฒนะ หลักสี่ กทม.10210
โทรศัพท์ 0 - 2141 -6047
© Copyright กรมการพัฒนาชุมชน. All Rights Reserved.2009 Powered By ECGATES SOLUTION