ชื่อเรื่อง  กระบวนการบูรณาการแผนชุมชนตำบล

เป็นการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับ/ความสำเร็จเกี่ยวกับ  การบริหารจัดการชุมชนด้วยการสนับสนุนส่งเสริมการพัฒนาหมู่บ้านชุมชนด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อ มีการปรับปรุงทบทวนแผนชุมชนหมู่บ้านแล้วทุกหมู่บ้าน

สถานที่เกิดเหตุการณ์   เทศบาลตำบล/องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสถานที่ตามความเหมาะสม

1. เนื้อเรื่อง :  เป็นการเล่าเรื่องถึง ความเป็นมาเหตุการณ์และวิธีการปฏิบัติงานในเรื่องนั้นๆ อย่างไรบ้างสะท้อนภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชน ในการปฏิบัติร่วมกับชุมชน โดยย่อ

                   การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ โดยการมีส่วนร่วมของคนในหมู่บ้าน/ชุมชน ที่ร่วมกันคิด ร่วมกันค้นหา และเรียนรู้ เพื่อที่จะรู้จักตัวตนรู้จักประวัติศาสตร์ของชุมชน และรับรู้สังคมภายนอก เพื่อกำหนดอนาคตและทิศทางการพัฒนาของตนเอง โดยยึดคนในชุมชนเป็นศูนย์กลางในการพัฒนา ดังนั้น กระบวนการเรียนรู้ของคนในหมู่บ้าน/ชุมชน ย่อมก่อให้เกิดแผนชุมชนที่มีคุณภาพ และใช้เป็นเครื่องมือสำคัญที่ทำให้เกิดการเรียนรู้และพัฒนาขีดความสามารถของคนในชุมชนเพื่อนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชน นำสู่แนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน

                   กระบวนการสำคัญภายหลังจาการดำเนินการประชาคม ปรับปรุงทบทวนแผนชุมชนในระดับหมู่บ้าน/ชุมชน  กลไกระดับตำบลจะดำเนินการประมวลผลในภาพรวม ซึ่งจะต้องมีแนวทางการเชื่อมประสานการแก้ไขปัญหากับแผนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยวิธีการเจรจาภาคี หรือวิธีการอื่นใดตามที่เห็นเหมาะสม จังหวัดชัยนาทได้กำหนดขั้นตอนสำคัญในการเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อจัดทำบูรณาการแผนชุมชนระดับตำบล ดังนี้

1.      ขั้นเตรียมการ

เตรียมคน

·       แกนนำหมู่บ้านทุกหมู่บ้าน(หมู่บ้านละไม่เกิน 5 คน)

·       คณะทำงานสนับสนุนบูรณาการแผนชุมชนระดับตำบล (ประกอบด้วย นายกองค์การ

บริหารส่วนท้องถิ่นหรือรองนายกฯเป็นประธาน กำนันเป็นที่ปรึกษา พัฒนาการอำเภอหรือผู้แทน ท้องถิ่นอำเภอหรือผู้แทน ประธานศอช.ต. ประธานสภาองค์กรชุมชน (สอช.) ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำภาคประชาชน ภาคีการพัฒนาที่เกี่ยวข้องเป็นคณะทำงาน

เตรียมข้อมูล

1.       ข้อมูลแผนชุมชนที่ปรับปรุงทบทวนแล้วของแต่ละหมู่บ้าน

2.       ข้อมูลทั่วไปตำบล

3.       ข้อมูลสภาพปัญหาชองตำบลจากการวิเคราะห์ข้อมูล จปฐ.  กชช.2 ค. ปี 2554

ข้อมูลบัญชีครัวเรือน ข้อมูลจากการสำรวจปัญหาและความต้องการที่มีผลกระทบต่อประชาชนในตำบลของผู้นำชุมชน และข้อมูลอื่นๆ  

          เตรียมวัสดุ/อุปกรณ์

·       เตรียมสถานที่จัดเวทีประชาคมตำบล ( เทศบาลตำบล/อบต. หรืออื่นๆ ตามความเหมาะสม)

·       วัสดุจัดเวทีประชาคมตำบล

-          ทะเบียนรายชื่อผู้เข้าร่วมเวทีประชาคมตำบล

-          กำหนดการเวทีประชาคมตำบล

-          กระดาษลิปชาร์ท

-          ปากกาเคมี

-          กระดาษกาว

-          กระดานดำ/หรือไวท์บอร์ด

2.      กระบวนการดำเนินการ

2.1 วิเคราะห์ศักยภาพตำบล (จุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส และข้อจำกัด) และกำหนดอัตลักษณ์

ของตำบล ตำแหน่งการพัฒนาอาชีพ  และทิศทางการพัฒนาตำบล (วิสัยทัศน์ตำบล)

2.2 แกนนำหมู่บ้านนำเสนอแผนชุมชนของแต่ละหมู่บ้าน(ตามลำดับความสำคัญของปัญหา)

2.3 นำข้อมูลของแต่ละหมู่บ้านมาแยกประเภทตามยุทธศาสตร์จังหวัด 5 ด้าน

·       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 1 ด้านการเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการผลิตและการตลาดด้านการเกษตร

·       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 2 ด้านการส่งเสริมอาชีพนอกภาคการเกษตร

·       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3 ด้านการพัฒนาคุณภาพคนและสังคม

·       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 4 ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

·       ประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 5 ด้านการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

2.4 แบ่งกลุ่มทีมคณะทำงานบูรณาการแผนชุมชนตำบล และแกนนำหมู่บ้าน ออกเป็น 5

กลุ่ม ตามประเด็นยุทธศาสตร์จังหวัด 5 ด้าน

                   2.5 ทีมตำบลฯแต่ละกลุ่มระดมสมอง/วิเคราะห์/สังเคราะห์ ประเด็น ดังนี้

·       ข้อมูลหมู่บ้านที่แยกประเภทในประเด็นยุทธศาสตร์ฯที่ได้รับมอบหมาย

·       วิเคราะห์ปัญหา สาเหตุ และแนวทางแก้ไข ในประเด็นยุทธศาสตร์ที่รับผิดขอบ

(โดยใช้ข้อมูล จปฐ. กชช.2ค. ข้อมูลบัญชีครัวเรือน และข้อมูลอื่นๆ ประกอบในการวิเคราะห์)

·       กำหนดแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม โดยนำแผนงาน/โครงการในแผนชุมชนของแต่ละ

หมู่บ้านมาวิเคราะห์ความเป็นไปได้และจัดลำดับความสำคัญ และกำหนดโครงการกิจกรรมโดยคำนึงถึงการแก้ไขปัญหาในภาพรวมตำบล และเป็นโครงการที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของตำบล นำไปการพัฒนาอาชีพและทิศทางการพัฒนาตำบล (แยกตามประเด็นยุทธศาสตร์)

 โครงการ/กิจกรรมบูรณาการแผนชุมชนตำบล ประจำปี 2554-2556

ยุทธศาสตร์ที่ ....... :  ด้าน ...........................................

                   2.6  จัดเรียงลำดับความสำคัญ โครงการ/กิจกรรมในแต่ละประเด็นยุทธศาสตร์(อย่างน้อย 10 โครงการเพื่อเสนอเข้าบรรจุไว้ในเทศบัญญัติของ อปท. ในปีถัดไป

2. บันทึกขุมความรู้ (Knowledge Assets) : (นำเหตุการณ์ ประเด็น สำคัญในเนื้อเรื่องมาถอดเป็นขุมความรู้)

                   - การประสานงานเพื่อเตรียมการจัดเวทีประชาคมตำบล ควรมีการวางแผน กำหนดขั้นตอนกระบวนการ และเตรียมข้อมูล ไว้เป็นการล่วงหน้าโดยฝ่ายเลขานุการคณะทำงานฯ เป็นผู้ดำเนินการ

                    -  บุคคลที่เป็นแกนนำในการยกร่างบูรณาการแผนชุมชนควรเป็นผู้ที่มีประสบการณ์และเข้าใจในกระบวนการแผนชุมชนและควรมีผู้แทนองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นเข้าร่วมด้วย

                   - ข้อมูลที่นำมาประกอบในการวิเคราะห์ข้อมูลควรมีความเที่ยงตรงสามารถตอบสนองและตรงกับปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนอย่างถูกต้อง

                   - การจัดเวทีประชาคม ควรจัดตั้งทีมวิทยากรกระบวนการ ทำหน้าที่นำเวทีเพื่อให้กระบวนการบูรณาการเป็นไปตามขั้นตอน และเป้าหมายตามกำหนด

3. แก่นความรู้ ( Core Competency) : นำขุมความรู้มาสกัดเป็นแก่นความรู้

                    - กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม ตั้งแต่การค้นหาแกนนำในการจัดแผนชุมชน สำรวจข้อมูลชุมชน วิเคราะห์และประเมินศักยภาพ จนถึงการกำหนดแผนงาน/โครงการ  และการประสานแผนชุมชนเพื่อนำไปสู่การสนับสนุนแผนชุมชนทั้งจากส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

4. กลยุทธ์ในการทำงาน : (นำแก่นความรู้มากำหนดเป็นกลยุทธ์ในการทำงาน)

                   กระบวนการเสริมสร้างการเรียนรู้ ให้กลยุทธ์ “ เวทีประชาคม “ เพื่อระดมการมีส่วนร่วมจากคนในชุมชน ซึ่งมีความหลากหลาย แสดงความคิดเห็น พิจารณาปัญหา วิเคราะห์ถึงสาเหตุของปัญหา เสนอแนวทางแก้ไขปัญหา และถ่ายทอดทิศทางการพัฒนาของหมู่บ้าน ตำบล อย่างเป็นระบบ ตลอดจนเข้าร่วมกิจกรรม ร่วมรับผลประโยชน์จากการพัฒนา

5 . กฎระเบียบ/แนวคิด/ทฤษฏีที่เกี่ยวข้อง :  ตรวจสอบดูว่ามีกฎหมาย ระเบียบ คำสั่ง แนวคิด ทฤษฏีที่สามารถอ้างอิงได้บ้างหรือไม่

                   5.1 ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพ.ศ. 2548 ข้อ 10(2) กำหนดหน้าที่ของคณะพัฒนาท้องถิ่นในการร่วมจัดทำร่างแผนพัฒนา เสนอแนะแนวทางการพัฒนาและการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับการจัดทำร่างแผนพัฒนา

                   5.2 ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการดำเนินงานศูนย์ประสานงานองค์การชุมชน พ.ศ. 2551 ข้อ 10(2) ให้ศูนย์ประสานงานองค์การชุมชนมีภารกิจในการบูรณาการจัดทำแผนชุมชนระดับตำบล ประสานแผนพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผนพัฒนาจังหวัด

                   5.3 ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์การเป็นกรรมการหมู่บ้าน การปฏิบัติหน้าที่และการประชุมของคณะกรรมการหมู่บ้าน พ.ศ. 2551 ข้อ32(3) “ คณะทำงานด้านแผนพัฒนาหมู่บ้าน มีหน้าที่เกี่ยวกับการจัดทำแผนพัฒนาหมู่บ้าน ประสานการจัดทำโครงการเกี่ยวกับการพัฒนาหมู่บ้าน ประสานการจัดทำโครงการเกี่ยวกับการพัฒนาหมู่บ้านกับคณะทำงานด้านต่างๆ

                   5.4 คำสั่งกระทรวงมหาดไทย ที่ 537/2551 ลงวันที่ 15 พฤศจิกายน 2550 เรื่อง การแต่งตั้งคณะกรรมการสนับสนุนการขับเคลื่อนการจัดทำแผนชุมชน

                   5.5 แนวคิดกระบวนการการมีส่วนร่วม

ผู้บันทึกองค์ความรู้  นางสาวจันทิมา  พุ่มสำเภา  นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

                          สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดชัยนาท

link ที่เกี่ยวข้อง : ยุทธศาสตร์ที่ 4 การขับเคลื่อนแผนชุมชน